Sıcak hava dalgası Avrupa’yı sardı. Uzmanlardan çocuklar ve yaşlılar için uyarı

Avrupa’nın büyük bölümünü etkisi altına alan şiddetli sıcak hava dalgası, aşırı sıcakların özellikle çocuklar ve yaşlılar için ciddi sağlık riski oluşturduğunu bir kez daha gündeme taşıdı.

Kamu sağlığı uyarıları genellikle yaşlılara odaklansa da Fransa’da pazartesi günü iki çocuğun otomobilde hayatını kaybetmesi, küçük çocukların da sıcak hava dalgaları karşısında ne kadar savunmasız olduğunu acı biçimde hatırlattı.

Bilim insanları, insan kaynaklı iklim değişikliğinin sıcak hava dalgalarını daha sık, daha şiddetli ve daha uzun hale getirdiğini belirtiyor. Avrupa’da bu hafta etkili olması beklenen bunaltıcı sıcakların, 2003 yılında kıta genelinde yaklaşık 70 bin kişinin ölümüne yol açan sıcak hava dalgasıyla yarışabileceği uyarısı yapıldı.

Sıcaklıklar yükseldiğinde hem yaşlılar hem de küçük çocuklar vücut ısılarını düzenlemekte daha fazla zorlanıyor. Bu gruplar daha az terliyor ve çoğu zaman korunmak için başkalarının bakımına ihtiyaç duyuyor.

Lancet Countdown’ın sağlık ve iklim değişikliği konulu 2026 Avrupa raporuna göre, sıcak hava dalgaları bir yaşın altındaki bebekleri ve 65 yaş üstü kişileri “orantısız biçimde” etkiliyor. Raporda, 2015-2024 döneminde yaşlıların sıcak hava dalgasına maruz kalma oranının 1991-2000 dönemine kıyasla yüzde 266 arttığı belirtildi.

Bebeklerde ise bu artış yüzde 121 olarak kaydedildi.Fransız epidemiyolog Noemie Letellier, AFP’ye yaptığı değerlendirmede yaşlıların aşırı sıcaklardan daha ağır etkilenmesinin hem fizyolojik sınırlılıklarla hem de yoksulluk, yalnızlık ve bakıma bağımlılık gibi sosyal etkenlerle bağlantılı olduğunu söyledi.

Paris’teki Pitié-Salpêtrière Üniversitesi Hastanesi Geriatri Bölümü Başkanı Jacques Boddaert de sıcakların yaşlı hastalar için “gerçek bir çileye” dönüşmesine neden olan birçok faktör bulunduğunu belirtti.

Boddaert’e göre yaş ilerledikçe vücudun ısıyı kontrol etme kapasitesi azalıyor. Susuzluk hissi de zayıfladığı için yaşlılar, susuz kalma belirtilerine daha geç tepki veriyor.

Yaşlılarda daha sık görülen kronik hastalıklar da aşırı sıcakların etkisini ağırlaştırabiliyor. Kalp hastalıkları için kullanılan bazı ilaçlarda olduğu gibi idrar söktürücü etki yaratan ilaçlar, sıcak havalarda ek sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

Boddaert, yaşlılara bakım veren kişilerin yaz aylarında tatile çıkması durumunda riskin daha da büyüyebileceğini belirterek, “Bu durum çok tehlikeli hale gelebilir” uyarısında bulundu.

Letellier ise tüm yaşlıların aynı risk düzeyinde olmadığını vurguladı. Ekonomik güçlük yaşayan, kronik hastalığı veya engeli bulunan, sosyal olarak yalnızlaşmış kişilerin daha kırılgan olduğunu söyledi. Letellier’e göre yalnız yaşayan yaşlı kadınlar da erkeklere kıyasla daha sınırlı kaynaklara sahip oldukları için ek risk altında bulunuyor.

Aşırı sıcakların küçük çocukların ölümüne doğrudan yol açması daha nadir görülse de, yüksek sıcaklıklar çocuklarda birçok sağlık sorununu tetikleyebiliyor. Hamile kadınlar için de riskler artıyor.

Journal of Climate Change and Health dergisinde 2024’te yayımlanan bir incelemeye göre aşırı sıcaklar, erken doğum ve düşük doğum ağırlığı gibi olumsuz doğum sonuçlarıyla ilişkilendiriliyor. Aynı çalışmada çocuklarda acil servis başvuruları, astım atakları, sıcak çarpması ve okul performansında düşüş riskinin de arttığı belirtildi.

Climate Central’ın geçen yıl yayımladığı bir raporda ise iklim değişikliğinin, 200’den fazla ülkede son beş yılda hamileler için riskli sıcak günlerin yıllık ortalamasını en az iki katına çıkardığı uyarısı yapıldı.

İngiltere’de Portsmouth Üniversitesi’nden aşırı çevre koşulları ve fizyoloji uzmanı Doç. Heather Massey, sıcak havalarda bol su içilmesini ve günün en sıcak saatlerinde dışarıda kalma süresinin sınırlandırılmasını önerdi.

Massey, evlerin serin tutulması için gündüz saatlerinde perde veya panjurların kapatılmasını, gece ise pencerelerin açılarak içeride biriken sıcaklığın azaltılabileceğini söyledi.